Trong 2025, diện tích sản xuất lúa 02-03 vụ/năm của tỉnh Cà Mau là 94.142 ha (nguồn: theo Báo cáo năm 2025 của Chi cục Trồng trọt và BVTV). Trong đó, vùng trồng lúa phía Bắc sử dụng nguồn nước mưa và nước từ sông Mê Kông đổ về. Tuy nhiên, nông dân sản xuất lúa nơi đây vẫn còn tập trung sản xuất theo phương thức canh tác lúa truyền thống còn sử dụng nhiều phân bón, thuốc trừ sâu hoá học và thường xuyên duy trì lượng nước trên mặt ruộng dẫn đến lãng phí nguồn nước tưới, làm tăng chi phí, tăng phát thải khí nhà kính và ảnh hưởng đến độ phì của đất. Trong khi đó, việc ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất nông nghiệp đang trở thành xu hướng tất yếu trong bối cảnh nhu cầu lương thực ngày càng tăng và tài nguyên thiên nhiên dần khan hiếm.

 Ruộng trình diễn mô hình

Chính vì vậy, Chi cục Trồng trọt và BVTV đã xây dựng và thực hiện “Mô hình sản xuất lúa ST 25 ứng dụng công nghệ cao thích ứng với biến đổi khí hậu năm 2025”. Với mục tiêu cụ thể cần đạt được là: giảm lượng giống gieo sạ 20-30% (mật độ gieo sạ: 80kg/ha); giảm 10-15% lượng phân đạm, bổ sung phân bón hữu cơ; giảm 10-20% số lần phun thuốc BVTV (01-02 lần phun); áp dụng tưới nhập khô xen kẽ (AWD), rút từ 1-2 lần/vụ; năng suất bình quân đạt 6,0 tấn/ha trở lên; giảm 20-30% chi phí sản xuất và lợi nhuận cao hơn 10-15% so với ruộng không tham gia mô hình; ứng dụng các thiết bị cơ giới hoá trong khâu làm đất, thu hoạch, tưới tiêu; sử dụng máy sạ hàng, máy bay không người lái (drone), máy phun hạt khâu gieo sạ, bón phân và phun thuốc bảo vệ thực vật.

Mô hình được thực hiện tại HTX Nông nghiệp sinh thái Green Farm, ấp Trà Khứa, xã Hoà Bình, tỉnh Cà Mau với quy mô điện tích là 40 ha với 20 hộ sản xuất. Mô hình đã hỗ trợ 40% chi phí vật tư xây dựng mô hình trình diễn (giống lúa, phân bón, thuốc BVTV, chi phí gieo sạ bằng máy sạ hàng); nông dân áp dụng cơ giới hoá, thiết bị công nghệ cao trong bón phân, phun thuốc. Chi cục đã hỗ trợ tổ chức tập huấn hướng dẫn chuyển giao quy trình kỹ thuật sản xuất lúa ST25 ứng dụng công nghệ cao thích ứng với biến đổi khí hậu và mời doanh nghiệp tham gia liên kết tiêu thụ sản phẩm cho nông dân thực hiện mô hình.

 Nông dân tham quan điểm trình diễn

Qua thời gian thực hiện, mô hình đã đạt được nhiều kết quả rất khả quan như: (1) Hiệu quả kỹ thuật: mô hình ứng dụng cơ giới hoá 100% vào khâu gieo sạ (máy sạ hàng kết hợp bón vùi phân/drone/máy phun hạt) với mật độ sạ 80kg/ha; sử dụng phân bón với lượng 550kg/ha (phân hữu cơ 160 kg/ha, phân vô cơ 390 kg/ha) trong đó lượng đạm nguyên chất sử dụng giảm 20,5%; áp dụng quản lý nhập khô xen kẻ, thực hiện rút nước giữa vụ thành công 2 lần (giai đoạn lúa 38-45 NSS và 63-68 NSS). (2) Hiệu quả kinh tế: tổng chi phí bình quân 26.739.000 đồng/ha (đối với ruộng ngoài mô hình: 29.695.000) giảm 2.956.000 đồng/ha; năng suất ước bình quân 7,7 tấn/ha (cao hơn 0,15 tấn/ha đối với ruộng ngoài mô hình); lợi nhuận bình quân 27.161.000 đồng /ha (tăng 4.006.000 đồng/ha đối với ruộng ngoài mô hình). (3) Hiệu quả xã hội: mô hình đã tạo ra sản phẩm có chất lượng cao, không dư lượng hoá chất bảo vệ thực vật và phân bón đảm bảo sức khoẻ cho cộng đồng và bảo vệ môi trường sinh thái. (4) Hiệu quả môi trường: mô hình sản xuất lúa ứng dụng công nghệ cao giảm việc sử dụng giống, phân bón và thuốc BVTV, góp phần giảm phát thải khí nhà kính, thích ứng biến đổi khí hậu, hướng đến sản xuất lúa gạo theo hướng bền vững.

Từ kết quả mô hình đã giúp nông dân từng bước thay đổi tư duy và phương thức sản xuất nhằm giảm chi phí sản xuất, tăng thêm thu nhập trên cùng một đơn vị diện tích đất trồng lúa. Bên cạnh đó, kết quả của mô hình còn góp phần lan toả và khuyến khích nông dân mạnh dạn tham gia vào đề án “Phát triển bền vững một triệu héc ta chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030” trong thời gian tới.

Thuỳ Trăm,  Bích Duy – TT Công ích xã Châu Thới