Ngày 19/8/2026, UBND tỉnh Cà Mau ban hành Kế hoạch thực hiện Đề án “Phát triển bền vững một triệu héc ta chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030” trên địa bàn tỉnh đến cuối năm 2026.

Kế hoạch được ban hành nhằm triển khai Quyết định số 851/QĐ-UBND ngày 29/3/2026 của UBND tỉnh về thực hiện Đề án; đồng thời cụ thể hóa các mục tiêu, nội dung, nhiệm vụ và giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương. Qua đó, từng bước hình thành và phát triển vùng chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp, nâng cao hiệu quả sản xuất, thu nhập cho người trồng lúa và góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng xanh, phát triển nông nghiệp bền vững.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Kế hoạch là nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cán bộ, đảng viên, hợp tác xã (HTX), tổ hợp tác (THT), doanh nghiệp và người dân về phát triển sản xuất lúa theo hướng nâng cao chất lượng, giảm phát thải khí nhà kính, thích ứng với biến đổi khí hậu, sử dụng hiệu quả tài nguyên nước và vật tư đầu vào.

Phấn đấu đạt 6.000 ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp

Theo Kế hoạch, đến cuối năm 2026, Cà Mau xây dựng vùng chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp với diện tích theo kế hoạch 5.000 ha, phấn đấu đạt 6.000 ha.

Tại vùng chuyên canh, 100% diện tích được áp dụng một trong các quy trình canh tác bền vững như “1 phải, 5 giảm”, SRP, tưới khô xen kẽ hoặc các tiêu chuẩn thực hành nông nghiệp tốt (GAP) được chứng nhận; đồng thời gắn với việc cấp mã số vùng trồng.

Các giải pháp kỹ thuật được tập trung triển khai theo hướng giảm chi phí đầu vào, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên. Trong đó, lượng giống gieo sạ được định hướng ở mức 70–80 kg/ha; giảm 20% lượng phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật, tăng cường sử dụng thuốc bảo vệ thực vật sinh học; giảm 20% lượng nước tưới so với phương thức canh tác truyền thống.

Việc áp dụng đồng bộ các giải pháp kỹ thuật không chỉ góp phần giảm chi phí sản xuất, nâng cao năng suất, chất lượng lúa mà còn từng bước thay đổi tập quán sản xuất, hướng người dân đến phương thức canh tác thân thiện với môi trường và thích ứng tốt hơn với điều kiện biến đổi khí hậu.

Tăng cường liên kết sản xuất, đẩy mạnh cơ giới hóa và tái sử dụng rơm rạ

Bên cạnh các mục tiêu về kỹ thuật canh tác, Kế hoạch cũng chú trọng tổ chức lại sản xuất và tăng cường liên kết giữa các chủ thể trong chuỗi giá trị. Theo đó, trên 60% diện tích vùng chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp được liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm giữa doanh nghiệp với HTX, THT, Liên hiệp HTX; phấn đấu nâng tỷ lệ này lên 100%. Tỷ lệ cơ giới hóa đồng bộ phấn đấu đạt trên 50% diện tích.

Trong lĩnh vực bảo vệ môi trường và tăng trưởng xanh, Cà Mau phấn đấu giảm tỷ lệ thất thoát sau thu hoạch xuống dưới 10%; khoảng 50% lượng rơm tại các vùng chuyên canh được thu gom khỏi đồng ruộng để chế biến, tái sử dụng. Đồng thời, giảm trên 10% lượng phát thải khí nhà kính so với phương thức canh tác lúa truyền thống. Thông qua việc áp dụng quy trình sản xuất bền vững, tổ chức lại sản xuất, tăng cường liên kết và phát triển các giải pháp giảm phát thải, Kế hoạch hướng đến mục tiêu nâng cao giá trị gia tăng trên 30%, góp phần tăng thu nhập và cải thiện hiệu quả kinh tế cho người trồng lúa.

Triển khai đồng bộ tại các vùng sản xuất lúa trọng điểm

Để thực hiện các mục tiêu đề ra, Kế hoạch xác định các xã, phường sản xuất lúa trọng điểm làm vùng triển khai Đề án, gồm: Châu Thới, Hưng Hội, Vĩnh Lợi, Hòa Bình, Vĩnh Mỹ, Phước Long, Vĩnh Phước, Vĩnh Thanh, Hồng Dân, Vĩnh Lộc, Ninh Thạnh Lợi, Ninh Quới, Khánh Bình, Đá Bạc, Khánh Hưng, Tân Lộc, Trần Văn Thời; các phường Láng Tròn, Giá Rai và An Xuyên. Các địa phương có trách nhiệm phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục rà soát, xác định diện tích đủ điều kiện để tổ chức thực hiện trong năm 2026 theo các tiêu chí của Đề án.

Đẩy mạnh tuyên truyền, đào tạo và chuyển giao kỹ thuật

Cùng với xây dựng vùng sản xuất, công tác tuyên truyền, vận động được xác định là giải pháp quan trọng nhằm tạo sự đồng thuận và thúc đẩy nông dân, HTX/THT, doanh nghiệp tham gia Đề án, từng bước hình thành các liên kết sản xuất - tiêu thụ lúa gạo theo hướng chất lượng cao, phát thải thấp và bền vững.

Kế hoạch chú trọng đào tạo, tập huấn và chuyển giao kiến thức về canh tác bền vững, giảm phát thải, thích ứng với biến đổi khí hậu; hệ thống đo đạc, báo cáo, thẩm định (MRV); nhật ký sản xuất, truy xuất nguồn gốc, cơ giới hóa, xử lý rơm rạ, nông nghiệp tuần hoàn và chuyển đổi số. Đồng thời, nâng cao năng lực quản trị, sản xuất - kinh doanh và liên kết chuỗi cho cán bộ, HTX/THT và người dân.

Đặc biệt, Kế hoạch dự kiến xây dựng các mô hình trình diễn với quy mô ít nhất 1.000 ha để làm mẫu, đánh giá, hoàn thiện và nhân rộng; đồng thời phấn đấu thực hiện 5.000 ha theo mô hình của Đề án trong năm 2026. Hệ thống MRV cũng được thử nghiệm tại các mô hình điểm nhằm từng bước hoàn thiện việc đo đạc, báo cáo, thẩm định phát thải, tạo cơ sở hướng tới thị trường tín chỉ các-bon.

Cùng với giải pháp kỹ thuật, tỉnh chú trọng đầu tư, nâng cấp hệ thống thủy lợi, ô đê bao và giao thông nội đồng, phục vụ quản lý nước tiết kiệm, áp dụng tưới ngập - khô xen kẽ (AWD), kiểm soát xâm nhập mặn và tạo điều kiện thuận lợi cho cơ giới hóa, vận chuyển vật tư, nông sản. Mạng lưới kho, cơ sở sấy và chế biến trong vùng chuyên canh cũng được rà soát nhằm tạo điều kiện mở rộng liên kết sản xuất - tiêu thụ.

Trong đó, khuyến nông cộng đồng tiếp tục được xác định là lực lượng quan trọng tại cơ sở. Hoạt động khuyến nông tập trung vào chuyển giao công nghệ, kỹ thuật tiên tiến; hỗ trợ thành lập và phát triển HTX; cung cấp thông tin thị trường, kết nối sản xuất và đa dạng hóa phương thức hoạt động khuyến nông, qua đó hỗ trợ trực tiếp người dân thực hiện sản xuất bền vững.

Tăng cường liên kết chuỗi, quảng bá và tiêu thụ sản phẩm

Kế hoạch xác định phát triển kinh tế hợp tác và liên kết chuỗi giá trị là giải pháp then chốt để nâng cao hiệu quả vùng chuyên canh. Các địa phương vận động hộ dân tham gia HTX/THT, mở rộng thành viên liên kết; đồng thời khuyến khích HTX/THT mở rộng các dịch vụ phục vụ sản xuất như tưới tiêu, vận chuyển, tiêu thụ lúa, thu gom rơm rạ, cơ giới hóa làm đất, gieo sạ, bón phân, phun thuốc và thu hoạch.

Tỉnh cũng đẩy mạnh kết nối cung - cầu giữa HTX/THT với doanh nghiệp thông qua hợp đồng cung ứng vật tư, dịch vụ sản xuất và thu mua, chế biến, tiêu thụ lúa gạo; đồng thời mời gọi doanh nghiệp đầu tư, liên kết sản xuất và bao tiêu sản phẩm trong vùng Đề án. HTX/THT được hỗ trợ nâng cao kỹ năng đàm phán, thương thảo hợp đồng, ứng dụng công nghệ thông tin và thương mại điện tử để mở rộng thị trường.

Song song đó, tỉnh định hướng xây dựng và phát triển thương hiệu lúa chất lượng cao, phát thải thấp “Cà Mau”; hỗ trợ doanh nghiệp, HTX xây dựng, đăng ký bảo hộ nhãn hiệu, thiết kế bao bì, nhãn mác và khuyến khích phát triển các sản phẩm chế biến từ lúa gạo, phụ phẩm đạt chứng nhận OCOP.

Huy động nguồn lực, phát huy hiệu quả các chính sách

Để tạo nguồn lực thực hiện Đề án, Cà Mau sẽ huy động sự hỗ trợ từ các quỹ, tổ chức quốc tế, tổ chức phi chính phủ và các nguồn lực hợp pháp khác; đồng thời tiếp cận các nguồn hỗ trợ kỹ thuật, tài chính để hoàn thiện hệ thống MRV, hướng tới thị trường tín chỉ các-bon, góp phần tăng thu nhập cho nông dân và nâng cao giá trị gia tăng của sản phẩm lúa gạo.

Kế hoạch cũng yêu cầu triển khai hiệu quả các cơ chế, chính sách hiện hành liên quan đến phát triển nông nghiệp, hợp tác liên kết sản xuất - tiêu thụ và đất trồng lúa; ưu tiên các chương trình tín dụng khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn và hỗ trợ liên kết sản xuất, chế biến, tiêu thụ lúa gạo chất lượng cao, phát thải thấp. Đồng thời, phối hợp xây dựng cơ chế chi trả tín chỉ các-bon và chủ động kết nối, mời gọi doanh nghiệp, HTX, cơ sở thu mua, chế biến, xuất khẩu tham gia bao tiêu sản phẩm, từng bước hướng tới hình thành liên kết tiêu thụ theo hợp đồng đối với 100% diện tích tham gia Đề án.

Việc triển khai đồng bộ các nhóm nhiệm vụ, từ xây dựng vùng sản xuất, chuyển giao kỹ thuật, phát triển HTX, liên kết chuỗi, đầu tư hạ tầng đến chuyển đổi số và giảm phát thải, sẽ tạo nền tảng để Cà Mau từng bước hình thành vùng chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh. Qua đó, nâng cao hiệu quả sử dụng vật tư, tài nguyên, giảm tác động môi trường, nâng cao giá trị hạt gạo và thu nhập cho người trồng lúa, tạo tiền đề mở rộng kết quả thực hiện Đề án trong những năm tiếp theo.

(Chi tiết tại: http://khuyennongcamau.vn/van-ban/ke-hoach-thuc-hien-de-an-phat-trien-ben-vung-mot-trieu-hec-ta-chuyen-canh-lua-chat-luong-cao-va--85389)

Việt Trinh-TTKN