Trước nguy cơ việc sử dụng thuốc diệt ốc bươu vàng không đúng quy định gây ảnh hưởng đến môi trường, nguồn lợi thủy sản và sản xuất nông nghiệp, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau đề nghị các đơn vị, địa phương tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn người dân quản lý ốc bươu vàng theo hướng an toàn, hiệu quả và bền vững.

Theo Công văn của Sở Nông nghiệp và Môi trường, việc quản lý ốc bươu vàng trên ruộng lúa cần ưu tiên các biện pháp thủ công, sinh học và quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), hạn chế sử dụng thuốc hóa học. Người dân cần thường xuyên kiểm tra đồng ruộng, nhất là trong giai đoạn từ 7–15 ngày sau sạ, thời điểm ốc bươu vàng gây hại mạnh cho cây lúa non.

Chủ động phòng trừ ốc bươu vàng bằng biện pháp an toàn

Để hạn chế ốc bươu vàng, nông dân được khuyến cáo san phẳng mặt ruộng, vệ sinh bờ ruộng, đào rãnh thoát nước để gom ốc; có thể đưa nước vào ruộng trước khi gieo sạ nhằm dụ ốc tập trung để thu gom. Tại các cống hoặc đường dẫn nước vào ruộng nên lắp lưới chắn nhằm hạn chế ốc từ kênh mương xâm nhập. Sau khi sạ, cần duy trì mực nước thấp khoảng 2–3 cm và thường xuyên kiểm tra ruộng.

Bên cạnh đó, người dân có thể bắt ốc vào sáng sớm hoặc chiều mát; cắm cọc tre, sậy để ốc leo lên đẻ trứng, qua đó thuận tiện thu gom và tiêu hủy ổ trứng. Có thể sử dụng lá đu đủ, lá khoai mì, lá thầu dầu hoặc rau xanh làm mồi nhử ốc, đặt vào chiều tối và thu gom vào sáng hôm sau.

Việc kết hợp các giải pháp sinh học cũng góp phần nâng cao hiệu quả phòng trừ. Khi lúa đã cứng cây, có thể thả vịt để ăn ốc non và cỏ dại; đồng thời có thể kết hợp nuôi cá trong ruộng lúa. Tuy nhiên, vẫn cần duy trì thu gom thủ công vì vịt không ăn được ốc lớn và trứng ốc.

Chỉ sử dụng thuốc khi thật sự cần thiết

Sở Nông nghiệp và Môi trường khuyến cáo chỉ cân nhắc sử dụng thuốc khi mật độ ốc quá cao và các biện pháp khác chưa mang lại hiệu quả. Trường hợp phải sử dụng thuốc, cần lựa chọn thuốc nằm trong danh mục được phép sử dụng tại Việt Nam, sử dụng đúng đối tượng, đúng thời điểm, đúng liều lượng và đúng kỹ thuật.

Đặc biệt, cần ưu tiên thuốc dạng bả mồi, rải đúng liều lượng và đúng vị trí ốc tập trung; không phun, rải tràn lan xuống nước để hạn chế ảnh hưởng đến cá, cua, tôm và các loài thủy sinh, sinh vật có ích. Người dân phải tuân thủ nguyên tắc “4 đúng” và thời gian cách ly trước khi thu hoạch.

Một nội dung quan trọng được lưu ý là không sử dụng thuốc trừ ốc phối trộn với thuốc có hoạt chất Abamectin để trừ ốc. Theo hướng dẫn, Abamectin không thuộc nhóm thuốc trừ ốc nhưng có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến cá, tôm, cua và các động vật thủy sinh, làm mất cân bằng sinh thái và gây ô nhiễm môi trường đất.

Tăng cường tuyên truyền, kiểm tra và giám sát

Sở Nông nghiệp và Môi trường giao Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật chủ trì, phối hợp với UBND các xã, phường tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn người dân quản lý ốc bươu vàng và sinh vật gây hại trên cây lúa theo hướng an toàn, hiệu quả; đồng thời tăng cường kiểm tra việc kinh doanh, buôn bán và sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, kịp thời phát hiện và xử lý các trường hợp vi phạm.

Đối với Trung tâm Khuyến nông, cần phối hợp với các phòng chuyên môn cấp xã, phường đẩy mạnh thông tin, tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng; lồng ghép nội dung quản lý ốc bươu vàng, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật an toàn vào các chương trình khuyến nông, mô hình trình diễn, lớp tập huấn, hội thảo đầu bờ và hoạt động chuyển giao kỹ thuật.

UBND các xã, phường được đề nghị tăng cường tuyên truyền, vận động người dân không sử dụng các loại thuốc diệt ốc có độc tính cao gây ảnh hưởng đến môi trường và nguồn lợi thủy sản; đồng thời kiểm tra, giám sát việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật trên địa bàn và phối hợp xử lý các trường hợp vi phạm.

Theo hướng dẫn kèm Công văn, hành vi sử dụng thuốc bảo vệ thực vật không đúng hướng dẫn trên nhãn có thể bị cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 200.000–500.000 đồng; sử dụng thuốc không có tên trong Danh mục thuốc bảo vệ thực vật được phép sử dụng tại Việt Nam có thể bị phạt từ 1–2 triệu đồng. Đối với việc sử dụng thuốc trong Danh mục thuốc bảo vệ thực vật cấm sử dụng tại Việt Nam, mức phạt được quy định từ 3–5 triệu đồng, kèm các biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định.

Việc quản lý ốc bươu vàng không chỉ nhằm bảo vệ năng suất cây lúa mà còn góp phần bảo vệ chất lượng đất, nước, nguồn lợi thủy sản và các sinh vật có ích. Mỗi nông hộ cần chủ động áp dụng các biện pháp phòng trừ tổng hợp, hạn chế tối đa thuốc hóa học và sử dụng thuốc bảo vệ thực vật đúng quy định, qua đó hướng đến nền sản xuất lúa an toàn, hiệu quả và phát triển nông nghiệp bền vững trên địa bàn tỉnh Cà Mau.

(Chi tiết tại: Tăng cường quản lý việc sử dụng thuốc diệt ốc bươu vàng, bảo vệ môi trường và nguồn lợi thuỷ sản)

Thúy Lam, TTKN