Có thể thấy, thời gian qua do ảnh hưởng của mưa trái mùa đã gây thiệt hại đối với một số diện tích nuôi trồng thủy sản (nuôi Artermia) và diện tích làm muối của người dân. Thời gian qua, ngành Nông nghiệp và Môi trường đã khẩn trương triển khai nhiều giải pháp, phối hợp với địa phương đi kiểm tra thực tế, rà soát, thống kê diện tích nuôi thủy sản, sản xuất muối bị thiệt hại do ảnh hưởng của mưa trái mùa để tham mưu, đề xuất phương án hỗ trợ kịp thời, giúp bà con có điều kiện tái sản xuất, ổn định đời sống.

Thực tế sản xuất cho thấy, sau các đợt mưa trái mùa, tôm nuôi thường dễ phát sinh một số bệnh nguy hiểm như bệnh đốm trắng (WSSV), hoại tử gan tụy cấp (AHPND), vi bào tử trùng (EHP) bùng phát mạnh hơn ở khu vực thâm canh, siêu thâm canh; ngoài ra còn ghi nhận tình trạng phân trắng, mềm vỏ, cong thân, giảm ăn và chết rải rác. Riêng đối với Artemia nuôi trên ruộng muối chỉ sinh trứng bào xác (cyst) khi điều kiện môi trường thích hợp, độ mặn cao (khoảng 60–120‰). Khi trời mưa làm thay đổi độ mặn và nhiệt độ, Artemia giảm hoặc ngừng sinh sản, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất. Lượng mưa nhiều còn làm pH, nhiệt độ nước giảm, tăng lượng chất hữu cơ, xuất hiện địch hại (cá nhỏ, côn trùng, copepod…) khiến Artemia dễ chết hoặc phát triển kém.

Hiệu quả mô hình nuôi Artemia trên ruộng muối có thể bị ảnh hưởng do thời tiết mưa trái mùa

Trước những diễn biến ngày càng phức tạp của thời tiết, đặc biệt là hiện tượng mưa trái mùa do tác động của biến đổi khí hậu, ngành Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau đã chủ động triển khai một số giải pháp như sau:

- Trong thời gian qua, tỉnh đã từng bước quan tâm đầu tư, nâng cấp hệ thống hạ tầng phục vụ nuôi trồng thủy sản, nhất là hệ thống thủy lợi, công trình cấp – thoát nước, nhằm chủ động điều tiết nguồn nước, hạn chế tác động bất lợi của thời tiết cực đoan đối với vùng nuôi tôm. Đồng thời, các chương trình quan trắc, cảnh báo môi trường và dịch bệnh thủy sản tiếp tục được duy trì và tăng cường, giúp người nuôi kịp thời nắm bắt thông tin để có biện pháp xử lý phù hợp.

- Bên cạnh đó, ngành chuyên môn cũng đẩy mạnh công tác hướng dẫn kỹ thuật, khuyến cáo người nuôi áp dụng các quy trình nuôi an toàn sinh học, tăng cường sử dụng chế phẩm sinh học, quản lý tốt môi trường ao nuôi và hạn chế tối đa việc lấy nước trực tiếp từ bên ngoài khi thời tiết bất ổn. Việc tổ chức sản xuất theo mô hình liên kết, hợp tác xã và áp dụng các hình thức nuôi tiên tiến, tiết kiệm nước, giảm phát thải cũng đang được khuyến khích nhân rộng nhằm nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.

- Về phía người nuôi tôm, cần chủ động theo dõi chặt chẽ diễn biến thời tiết, thực hiện tốt các biện pháp kỹ thuật như duy trì mực nước ao nuôi ổn định, gia cố bờ bao, quản lý độ mặn, pH và kiềm trong ao, tăng cường quạt nước và sục khí sau các đợt mưa lớn, đồng thời bổ sung khoáng chất và chế phẩm sinh học để ổn định môi trường nước. Trước khi mưa, cần tăng cường chạy quạt nước để ổn định oxy và hạn chế phân tầng, bón vôi CaCO₃ hoặc Dolomite quanh bờ ao nhằm ổn định pH, độ kiềm. Trong và sau mưa, duy trì quạt nước liên tục; Kiểm tra các chỉ tiêu môi trường (pH, độ mặn, kiềm, oxy hòa tan); Bổ sung khoáng chất, vitamin C vào thức ăn để tăng sức đề kháng cho tôm; Sử dụng men vi sinh xử lý đáy ao, hạn chế khí độc phát sinh; Không thay nước đột ngột khi môi trường bên ngoài chưa ổn định.

- Đối với mô hình nuôi Artemia trên ruộng muối, để giảm thiểu tác động của mưa trái mùa đối với nuôi Artemia, người nuôi cần chủ động theo dõi thường xuyên độ mặn, pH và mực nước trong ao để kịp thời điều chỉnh khi có mưa lớn. Cần gia cố bờ ao, cống thoát nước và chuẩn bị nguồn nước mặn dự trữ để bổ sung nhằm ổn định độ mặn khi bị giảm đột ngột. Đồng thời, nên quản lý tốt mực nước trong ao, hạn chế để nước mưa chảy trực tiếp vào ao nuôi. Người nuôi cũng nên theo dõi dự báo thời tiết để bố trí thời vụ phù hợp, tránh giai đoạn mưa nhiều. Bên cạnh đó, cần thường xuyên kiểm tra mật độ Artemia, quản lý tốt nguồn thức ăn tự nhiên và duy trì chất lượng nước ổn định. Khi mưa kéo dài, có thể chủ động thu hoạch sớm trứng Artemia để hạn chế rủi ro và giảm thiệt hại cho người nuôi.

Trần Thanh Thiện, Nguyễn Công Quốc – Chi cục Thủy sản Cà Mau.