MỘT SỐ GIẢI PHÁP ĐỂ VUÔNG NUÔI TÔM QUẢNG CANH CẢI TIẾN HẠN CHẾ SỰ PHÁT TRIỂN CỦA RONG KHI ĐỘ MẶN GIẢM
Vào giai đoạn cuối mùa mưa, lượng nước mưa lớn có thể làm độ mặn trong vuông nuôi giảm nhanh. Khi nước trở nên trong hơn, ánh sáng xuyên xuống đáy nhiều hơn, kết hợp với nguồn dinh dưỡng trong nước và đáy, một số loại rong như rong bún, rong mền, rong đuôi chồn có thể phát triển mạnh tại những khu vực phù hợp. Rong và thực vật thủy sinh không phải lúc nào cũng có hại. Với mật độ phù hợp, chúng có thể góp phần tạo nơi cư trú và duy trì thức ăn tự nhiên. Tuy nhiên, khi rong phát triển quá dày, chúng có thể cản trở tôm di chuyển và kiếm ăn, làm thay đổi điều kiện sống trong vuông. Khi rong chết và phân hủy, quá trình này tiêu thụ oxy hòa tan, làm tăng lượng chất hữu cơ và có thể khiến chất lượng nước suy giảm; nguy cơ càng đáng lưu ý khi thời tiết âm u, nước đứng hoặc tôm có dấu hiệu yếu. Vì vậy, mục tiêu xử lý không phải là loại bỏ hoàn toàn mọi loại rong, mà là kiểm soát rong phát triển quá mức, hạn chế tích tụ xác rong và giữ môi trường ổn định để tôm tiếp tục sinh trưởng.
Để giúp người nuôi tôm quảng canh hạn chế rong phát triển trong vuông nuôi mà tôm vẫn khỏe mạnh, không bị sốc đảm bảo môi trường vuông nuôi luôn ổn định và có nguồn thức ăn tự nhiên để tôm sinh trưởng và phát triển.
Vớt rong thủ công: Khi rong mới xuất hiện hoặc tập trung thành đám, người nuôi nên ưu tiên vớt, kéo gom bằng dụng cụ phù hợp hoặc thu gom phần rong dạt vào bờ, trảng. Thực hiện từng khu vực, từng đợt để tránh làm xáo trộn đáy vuông, khuấy bùn hoặc làm phát tán chất hữu cơ.
Đưa rong đã thu gom ra khỏi khu vực nuôi và tập kết ở nơi phù hợp, cách xa mép nước, cống cấp thoát và khu vực có thể bị nước mưa cuốn trở lại vuông. Không để rong phân hủy ngay sát bờ hoặc trong mương nuôi. Mức độ thu gom cần căn cứ vào mật độ rong, diện tích bị ảnh hưởng và tình trạng của tôm, không áp dụng một tỷ lệ loại bỏ cố định cho mọi vuông.
Quản lý nước, độ trong và màu nước kết hợp sử dụng chế phẩm sinh học: Mùa mưa nước hay bị trong, làm ánh sáng chiếu thẳng xuống đáy kích thích rong mọc lại. Do đó, việc che chắn ánh sáng và phục hồi hệ vi sinh là rất quan trọng. Giữ mực nước trên trảng tối thiểu 0,5 m và dưới kênh 1,2 m để hạn chế ánh sáng mặt trời chiếu tới đáy. Sử dụng mật rỉ đường kết hợp ủ vi sinh hoặc các chế phẩm gây màu nước (màu trà, màu xanh đọt chuối) để duy trì độ trong của nước ở mức 30 - 40cm. Ánh sáng bị cản trở sẽ khiến rong đáy tự lụi tàn dần. Định kỳ tạt các dòng vi sinh chứa Bacillus spp. hoặc Enzyme phân hủy Xenluloza để phân hủy từ từ xác rong chết và mùn bã hữu cơ, vừa dọn sạch đáy vuông vừa ngăn ngừa bùng phát khí độc. Thu gom rong chết, thức ăn dư thừa và chất hữu cơ tích tụ gây ảnh hưởng trực tiếp tôm nuôi, định kỳ sử dụng chế phẩm sinh học giúp phân hủy mùn bả hữu cơ, ổn định môi trường, hạn chế phát sinh khí độc.

Thả các loài cá ăn rong tự nhiên: Thả cá ăn rong là biện pháp sinh học "một mũi tên trúng hai đích", vừa giúp dọn dẹp mặt trảng và lòng kênh tự nhiên, vừa tạo thêm nguồn thu nhập. Tuy nhiên, cần chọn đúng loài cá thích ứng với đọ mặn vuông nuôi giảm trong mùa mưa và không tấn công tôm nuôi như cá rô phi đơn tính, cá chém cỏ…
Dùng thuốc diệt rong (Cần hết sức thận trọng): Trong mùa mưa, sức đề kháng của tôm yếu hơn nên việc dùng thuốc diệt rong cần tuân thủ nghiêm ngặt. Sử dụng các chế phẩm diệt rong sinh học chuyên dùng cho vuông tôm (giúp rong chết từ từ không làm đột ngột). Không tạt toàn bộ vuông một lúc mà chỉ tạt rải rác 20-30 % diện tích vuông. Việc này giúp xác rong phân hủy từng phần, tránh tình trạng tôm bị sốc oxy hoặc thối nước cục bộ. Tạt thuốc vào buổi sáng sớm 8 - 9 giờ sáng khi trời nắng nhẹ để đạt hiệu quả tốt nhất. Ưu tiên biện pháp cơ học và quản lý môi trường. Không sử dụng thuốc, hóa chất hoặc sản phẩm diệt rong khi chưa xác định rõ thành phần, công dụng, hướng dẫn sử dụng và mức độ phù hợp với vuông nuôi tôm.
Nếu phát sinh nhu cầu sử dụng sản phẩm xử lý, người nuôi cần hỏi ý kiến cán bộ chuyên môn, lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng và sử dụng đúng hướng dẫn, quy định hiện hành. Phải cân nhắc nguy cơ rong chết đồng loạt, tiêu hao oxy và làm biến động chất lượng nước; không xử lý hóa chất khi tôm đang có biểu hiện sốc hoặc môi trường không ổn định.
Theo dõi và phòng ngừa vuông nuôi khi thời tiết bất lợi: Người nuôi nên kiểm tra vuông thường xuyên, đặc biệt sau mưa lớn, khi độ mặn biến động nhanh, nước trở nên trong bất thường hoặc rong có dấu hiệu phát triển mạnh. Ghi chép ngày mưa, diễn biến độ mặn, pH, độ trong, màu nước, tình trạng rong, lượng thức ăn và biểu hiện của tôm sẽ giúp nhận biết sớm vấn đề.
Khi có điều kiện, sử dụng thiết bị đo phù hợp và ghi lại kết quả để so sánh theo thời gian. Không chỉ dựa vào màu nước hoặc quan sát bề mặt để kết luận chất lượng nước. Mọi biện pháp cần thực hiện từ từ, theo dõi phản ứng của tôm và tránh phối hợp nhiều biện pháp cùng lúc khiến khó xác định nguyên nhân nếu môi trường biến động.
Khi rong phát triển bất thường, tôm có dấu hiệu bệnh hoặc chất lượng nước suy giảm, cần liên hệ cán bộ khuyến nông hoặc cơ quan chuyên môn để được hướng dẫn phù hợp với điều kiện cụ thể của vuông nuôi.
Quản lý môi trường nhằm ổn định pH và độ kiềm sau các cơn mưa lớn, bón vôi nông nghiệp (
) hoặc vôi Dolomite quanh bờ và xuống vuông để duy trì và ổn định pH, độ kiềm trong vuông nuôi. Xả bớt lớp nước ngọt tầng mặt, cần chủ động xả bớt nước mặt qua cống tràn để tránh phân tầng nước. Tăng sức đề kháng cho tôm bằng cách bổ sung khoáng tạt và Vitamin C để hỗ trợ tôm lột xác và giảm sốc khi môi trường biến động.
Xử lý rong trong vuông tôm quảng canh cải tiến là cả một quá trình đòi hỏi sự kiên nhẫn và khéo léo của người nuôi. Thay vì vội vàng dùng thuốc hóa học mạnh làm tổn hại đến tôm, việc kết hợp giữa vớt thủ công, nâng nước, gây màu, tạt vi sinh và thả cá dọn vệ sinh sẽ giúp bà con kiểm soát tận gốc mầm rong. Giữ cho màu nước đẹp và môi trường ổn định chính là yếu tố giúp tôm khỏe mạnh, mau lớn và mang lại một vụ mùa bội thu bất chấp những biến động khắc nghiệt của thời tiết.
Minh Tân, TTKN