Ngày 28/5/2026, tại tỉnh Cà Mau, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau đã tổ chức thành công “Hội nghị sơ kết Đề án nâng cao giá trị sản xuất và chế biến muối giai đoạn 2021-2030 trên địa bàn tỉnh”. Hội nghị do ông Bùi Tứ Hải – Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường và lãnh đạo Chi cục Kinh tế hợp tác và Phát triển thị trường chủ trì. Tham dự hội nghị có đại diện các Sở Khoa học và Công nghệ, Sở Công Thương, Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch; UBND các xã trọng điểm sản xuất muối cùng đông đảo các doanh nghiệp, hợp tác xã (HTX) và bà con diêm dân trên địa bàn tỉnh.

Bước chuyển mình từ những đồng muối công nghệ cao

Báo cáo tại hội nghị cho thấy, sau giai đoạn hợp nhất, Cà Mau tiếp tục khẳng định vị thế là một trong những địa phương có diện tích và trữ lượng muối lớn của cả nước. Quy hoạch các vùng sản xuất tập trung chủ yếu tại các xã ven biển giàu tiềm năng như Vĩnh Hậu, Đông Hải, Long Điền, Gành Hào, Định Thành và Tân Thuận. Tính đến hết năm 2025, tổng diện tích sản xuất muối toàn tỉnh đạt 1.588,01 ha, cho sản lượng thu hoạch đạt trên 57.000 tấn.

Điểm sáng đáng chú ý trong công tác khuyến nông thời gian qua là tốc độ nhân rộng mô hình áp dụng công nghệ kết tinh trên nền sân trải bạt HDPE. Từ chỗ chỉ có khoảng 107 ha vào năm 2021, đến nay diện tích muối trải bạt đã tăng vọt lên 237,95 ha (đạt tới 198,29% so với mục tiêu ban đầu của đề án). Số liệu thực tế từ các mô hình khuyến nông chứng minh phương pháp trải bạt giúp rút ngắn thời gian kết tinh, kết hạt muối trắng, sạch, đạt chuẩn chất lượng thô theo TCVN. Năng suất bình quân đạt tới 47,15 tấn/ha, cao hơn hẳn so với mức 29,85 tấn/ha của phương pháp phơi nước trên nền đất truyền thống.

quang cảnh hội nghị sơ kết

Đa dạng hóa sản phẩm và trợ lực từ hạ tầng

Để hạt muối không dừng lại ở dạng thô thô sơ, mang lại hiệu quả kinh tế thấp, ngành nông nghiệp địa phương đã tích cực hỗ trợ các doanh nghiệp và HTX đầu tư máy móc chế biến sâu. Trợ lực từ nguồn vốn khuyến nông và khuyến công đã giúp hình thành các xưởng sơ chế hoàn chỉnh gồm máy rửa, máy nghiền, máy vắt ly tâm và đóng gói tự động. Nhờ đó, bên cạnh các mặt hàng truyền thống như muối tinh, muối i-ốt, diêm dân đã phát triển thành công nhiều sản phẩm độc đáo, có giá trị kinh tế cao như: muối chay, muối rau sam, muối nâu hồng, muối thảo dược, muối ngâm chân và các loại muối spa phục vụ tiêu dùng xanh. Đến nay, toàn tỉnh đã sở hữu 19 sản phẩm chế biến từ muối đạt chứng nhận OCOP từ 3 đến 5 sao.

Song song với chuyển giao kỹ thuật, hạ tầng kỹ thuật vùng đồng muối cũng được đầu tư nâng cấp mạnh mẽ. Dự án cải tạo đồng muối Đông Hải với tổng mức vốn ngân sách hơn 127 tỷ đồng đã cơ bản hoàn thành, nâng cấp gần 12km đường đê bao kết hợp giao thông nông thôn loại B, xây dựng mới hệ thống cầu và cống vững chắc. Sự đầu tư đồng bộ này đã bước đầu tháo gỡ điểm nghẽn lớn về giao thương, cho phép xe tải trọng lớn vào tận ruộng thu mua, giúp diêm dân giảm thiểu đáng kể chi phí vận chuyển và logistics vốn là rào cản từ nhiều năm qua.

Thúc đẩy liên kết chuỗi và phát triển du lịch làng nghề

Hội nghị đã dành nhiều thời gian thảo luận về định hướng phát triển chuỗi liên kết bền vững và kinh tế đa giá trị. Hiện toàn tỉnh có 09 HTX hoạt động trong lĩnh vực diêm nghiệp, đóng vai trò hạt nhân tập hợp diêm dân chuyển đổi sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất tập trung. Trong các mùa vụ vừa qua, sự chủ động bắt tay bao tiêu sản phẩm giữa các đơn vị như Công ty Cổ phần Muối Bạc Liêu, Công ty Cổ phần Muối Đông Hải cùng các HTX địa phương với sản lượng thu mua hàng ngàn tấn đã mở ra tín hiệu rất khả quan cho đầu ra của hạt muối sạch.

Một hướng đi mới đầy triển vọng được đưa ra tại hội nghị là phát triển mô hình du lịch trải nghiệm, nghỉ dưỡng gắn liền với việc bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia “Nghề làm muối”. Địa phương đã triển khai xây dựng các mô hình homestay đạt chuẩn và điểm trưng bày sản xuất truyền thống, đào tạo kỹ năng du lịch thông minh cho hàng trăm lao động nông thôn. Việc tích hợp giữa bảo tồn văn hóa di sản trăm năm với khai thác du lịch sinh thái hứa hẹn sẽ mang lại nguồn thu nhập thứ hai bền vững cho bà con vùng ven biển.

Đại biểu phát biểu tại hội nghị

Vượt qua thách thức, hướng tới tương lai

Bên cạnh những kết quả phấn khởi, ngành muối Cà Mau vẫn đang đối mặt với không ít khó khăn do tác động khắc nghiệt của biến đổi khí hậu, mưa trái mùa diễn biến bất thường gây thất thu sản lượng. Quy mô sản xuất muối truyền thống bằng nền đất vẫn còn chiếm tỷ trọng lớn (khoảng 85%), do chi phí đầu tư ban đầu cho hệ thống ô bạt, ao chứa tương đối cao đối với các hộ diêm dân nghèo.

Phát biểu kết luận hội nghị, Lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh: Trong giai đoạn 2026-2030, phối hợp cùng các đơn vị chức năng sẽ tiếp tục đồng hành sát sao cùng diêm dân. Địa phương sẽ ưu tiên lồng ghép các nguồn vốn từ Chương trình mục tiêu quốc gia để hỗ trợ người dân chuyển đổi công nghệ trải bạt; chuyển giao các giải pháp kỹ thuật tiên tiến như xây dựng hồ chứa nước ót sâu có mái che để chủ động nguồn nguyên liệu đậm đặc thích ứng thời tiết bất thường. Đồng thời, đẩy mạnh xúc tiến thương mại, hỗ trợ các HTX tiếp cận các kênh phân phối hiện đại và hướng tới xuất khẩu, quyết tâm giữ vững và phát triển bền vững nghề muối truyền thống hào hùng của quê hương.

Văn Cường - TTKN