Trước nguy cơ hạn hán, xâm nhập mặn kéo dài đến tháng 5/2027, Cà Mau chủ động xây dựng ba kịch bản ứng phó, ưu tiên nước sinh hoạt và bảo vệ sản xuất.
rước nguy cơ thiếu nước, xâm nhập mặn có thể ảnh hưởng từ tháng 11/2026 đến tháng 5/2027, UBND tỉnh Cà Mau đã ban hành Kế hoạch 635/KH-UBND về việc ứng phó hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn do ảnh hưởng của El Nino giai đoạn 2026-2027 yêu cầu các sở, ngành và địa phương chủ động triển khai phương án ứng phó ngay từ đầu mùa khô, tập trung nguồn lực cho những khu vực có nguy cơ cao, không để bị động khi hạn hán, xâm nhập mặn diễn biến nghiêm trọng.
Cà Mau ban hành Kế hoạch ứng phó hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn do ảnh hưởng của El Nino. Ảnh: Nguyễn Thủy.
Chủ động bảo vệ nguồn nước tại các khu vực trọng điểm
Theo kế hoạch của UBND tỉnh Cà Mau, nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu là bảo đảm nước sinh hoạt cho người dân, đặc biệt tại những khu vực thường xuyên thiếu nước trong mùa khô. Các xã Biển Bạch, Khánh Lâm, Khánh An, Nguyễn Phích và những điểm dân cư có nguy cơ thiếu nước được xác định là địa bàn cần tập trung rà soát, chuẩn bị phương án cấp nước dự phòng.
Chính quyền cơ sở phải nắm chắc số hộ có nguy cơ thiếu nước, khả năng cung cấp từ các công trình hiện có và nhu cầu hỗ trợ khi nguồn nước suy giảm. Trên cơ sở đó, chủ động bố trí nguồn nước thay thế, ưu tiên hộ gia đình chính sách, hộ có hoàn cảnh khó khăn và các nhóm yếu thế.
Đối với sản xuất nông nghiệp, nguy cơ lớn tập trung tại vùng lúa ngọt hóa phía Tây kênh Vĩnh Phong, khu vực dọc quốc lộ 1A và những vùng sản xuất lúa - tôm cuối nguồn, nơi chưa có hệ thống đê bao khép kín, dễ bị ảnh hưởng khi nước mặn xâm nhập sâu.
Tại những khu vực này, yêu cầu đặt ra là kiểm soát chặt diễn biến độ mặn, chủ động vận hành công trình thủy lợi, tích trữ nước ngọt và điều chỉnh kế hoạch sản xuất phù hợp với khả năng cung cấp nước. Ngoài ra, tỉnh đặc biệt lưu ý nguy cơ sụt lún đất tại khu vực phía Bắc Cà Mau, cháy rừng ở U Minh Hạ và tình trạng thiếu nước tại cụm đảo Hòn Khoai.
Việc xác định trước từng khu vực rủi ro giúp địa phương chủ động bố trí nguồn lực, lựa chọn giải pháp ứng phó phù hợp, thay vì triển khai dàn trải hoặc chỉ xử lý khi thiệt hại đã xảy ra.
Ba kịch bản ứng phó theo mức độ xâm nhập mặn
Theo lãnh đạo UBND tỉnh Cà Mau, tỉnh đã xây dựng ba kịch bản ứng phó hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn, căn cứ vào mức độ thiếu hụt nguồn nước ngọt và chiều sâu xâm nhập của ranh giới mặn 4‰ tính từ cửa sông vào nội đồng.
Kịch bản thứ nhất - rủi ro thấp: Ranh giới mặn 4‰ xâm nhập vào nội đồng dưới 25 km, nguồn nước ngọt cơ bản đáp ứng nhu cầu sinh hoạt và sản xuất, chỉ thiếu nước cục bộ tại một số khu vực cuối nguồn. Trong trường hợp này, trọng tâm là tăng cường quan trắc, theo dõi nguồn nước, cảnh báo sớm và hướng dẫn người dân sử dụng nước tiết kiệm, chủ động tích trữ nước ngọt.
Kịch bản thứ hai - rủi ro trung bình: Ranh giới mặn 4‰ xâm nhập sâu trên 25 km đến 50 km, nguồn nước ngọt thiếu hụt khoảng 30-50% so với trung bình nhiều năm. Khi đó, tỉnh sẽ tăng cường vận hành các công trình thủy lợi để kiểm soát mặn, giữ ngọt và điều hòa, phân phối nguồn nước theo từng khu vực. Nguồn nước được ưu tiên cho sinh hoạt và những vùng sản xuất trọng điểm, đồng thời triển khai các giải pháp hạn chế thiệt hại đối với cây trồng, vật nuôi.
Kịch bản thứ ba - rủi ro cao: Ranh giới mặn 4‰ xâm nhập sâu từ 50-90 km, nguồn nước ngọt thiếu hụt trên 50% so với trung bình nhiều năm. Đây là tình huống đòi hỏi triển khai các biện pháp cấp bách nhằm bảo đảm nước sinh hoạt cho người dân. Tỉnh dự kiến tổ chức đắp đập tạm để giữ nước ngọt, khoanh vùng bảo vệ các khu vực sản xuất có nguy cơ thiệt hại lớn và xem xét khai thác nước dưới đất phục vụ nhu cầu thiết yếu khi cần thiết, bảo đảm tuân thủ các quy định về khai thác, bảo vệ nguồn nước.
Điểm đáng chú ý là mỗi kịch bản đều gắn với ngưỡng rủi ro và nhóm giải pháp cụ thể. Khi diễn biến độ mặn, lượng nước ngọt thay đổi, các địa phương có căn cứ để điều chỉnh phương án điều hành, hạn chế tình trạng ứng phó chậm hoặc thiếu thống nhất.
Triển khai các biện pháp cấp bách nhằm bảo đảm nước sinh hoạt cho người dân. Ảnh: Trọng Linh.
Để tổ chức thực hiện, UBND tỉnh giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì theo dõi, đánh giá diễn biến hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn và tham mưu lựa chọn kịch bản phù hợp. Sở có trách nhiệm xây dựng phương án vận hành hệ thống thủy lợi theo từng tiểu vùng; xác định vị trí có thể đắp đập tạm, bơm chuyển, tích trữ nước ngọt, đồng thời phối hợp kiểm soát mặn tại những khu vực có nguy cơ cao.
Đối với sản xuất nông nghiệp, ngành chức năng phải rà soát diện tích lúa đông xuân, vùng sản xuất lúa - tôm và các khu vực có khả năng thiếu nước, nhiễm mặn để xây dựng phương án bảo vệ. Trường hợp nguồn nước không bảo đảm, cần chủ động điều chỉnh lịch thời vụ, cơ cấu cây trồng, vật nuôi, tránh mở rộng sản xuất vượt quá khả năng cấp nước.
Cùng với các giải pháp công trình, công tác dự báo, cảnh báo phải được thực hiện thường xuyên, thông tin kịp thời đến người dân về diễn biến nguồn nước, độ mặn và các biện pháp ứng phó phù hợp. UBND tỉnh yêu cầu chính quyền các xã, phường chủ động chuẩn bị phương án hỗ trợ nước sinh hoạt, huy động nguồn lực tại chỗ, phối hợp với các đơn vị cấp nước để không xảy ra tình trạng người dân thiếu nước kéo dài.
Việc xây dựng ba kịch bản trước mùa khô thể hiện yêu cầu chuyển từ ứng phó bị động sang chủ động quản lý rủi ro theo diễn biến nguồn nước. Trọng tâm không chỉ là giảm thiệt hại khi hạn hán, xâm nhập mặn xảy ra mà còn phải chủ động tích trữ, phân phối nguồn nước hợp lý, bảo đảm đời sống người dân và duy trì sản xuất ổn định trong mùa khô 2026-2027.
(Theo nguồn: https://nongnghiepmoitruong.vn/ca-mau-lap-3-kich-ban-ung-pho-han-man-uu-tien-nuoc-sinh-hoat-d839204.html)